Buddyzorg: tijdelijk meelopen op iemands levenspad

Al een paar jaar wilde ik iets extra’s doen naast hobby’s, mijn relatie en werk. In 2014 heb ik mij aangemeld bij U Centraal, een welzijnsorganisatie in de stad en de regio Utrecht om buddy te worden. Met buddyzorg biedt je sociaal-emotionele ondersteuning aan een maatje bij wie ziekte, eenzaamheid of geheugenproblemen een grote rol speelt. Het gaat vaak om mensen met kanker, MS, ALS, ernstige longziekten of die hiv-positief zijn. Ik heb de selectieprocedure succesvol doorlopen en een intensieve training gevolgd. Je wordt voor maximaal een jaar gekoppeld aan een maatje (ofwel cliënt). Je krijgt (gratis) trainingen aangeboden en neemt deel aan intervisie. Ook krijg je een begeleider toegewezen waar je altijd met je vragen terecht kunt.

Match buddy en maatje

Het is belangrijk dat er een goede match is tussen de buddy en het maatje, omdat je een gedeelte meeloopt op iemands levenspad. Ik vond mijn eerste kennismakingsgesprek wel spannend. Doe ik het wel goed en heb ik genoeg te bieden, ondanks alles wat ik op de training heb geleerd. De tip was om dicht bij je gevoel te blijven, je grenzen te bewaken en zaken bespreekbaar te maken en te houden. Thema’s die terugkomen tijdens de intervisiebijeenkomsten en trainingen.

Invulling geven aan hulpvraag

Ik heb mijn maatjes tot nu toe altijd wekelijks gesproken. We spraken over koetjes en kalfjes, dit werd afgewisseld met mooie gesprekken over het leven, de teleurstellingen en de levensvragen. Soms willen ze hun familie niet lastigvallen met hun verhalen of zijn het vrienden die de verhalen over de ziekte vermijden en alleen over koetjes en kalfjes willen praten. Het hangt van de hulpvraag af hoe je samen invulling geeft aan het contact. Ik heb bij hen te maken gehad met ALS en verschillende vormen van kanker.

Afscheid nemen

Na bijna een jaar heb ik in een hospice afscheid genomen van mijn eerste cliënt. Met mijn laatste maatje begin dit jaar gingen we vaak naar buiten. Wat was het fijn om te zien hoeveel hij genoot van die momenten. Een boswandeling. Hoe een dergelijk klein moment als dit, samen de stilte ervaren en om je heen kijken, zoveel goeds bracht. Mij raakte het dat het er ook echt toe deed om er gewoon voor iemand te zijn. De eerste vraag die mij direct wordt gesteld als mensen horen dat ik dit vrijwilligerswerk doe is hoe zwaar dit is. Je gaat een contact aan, je investeert in elkaar, schept vertrouwen maar je verliest het contact ook weer. Ik weet van te voren dat iemand (chronisch) ziek is, ook heb ik een andere rol in het verwerkingsproces dan directe vrienden en familie. Dat maakt dat ik met gepaste (emotionele) afstand en toch een prettige betrokkenheid er voor hen kan zijn. Beiden maatjes zijn helaas overleden. Toch wil ik dit werk blijven doen.

Voldoening

Het geeft mij voldoening als ik weet dat mijn bezoek er toe doet. Soms twijfel ik of ik genoeg doe en voldoe aan zijn hulpvraag. Als mijn maatje mij enthousiast uitzwaait als ik weer terug naar mijn auto loop en mij bedankt voor de fijne middag, voelt het goed. Er zijn is soms ook al goed genoeg.
Nieuwsgierig of belangstelling om ook buddy te worden? Je kunt mij altijd benaderen als je een vraag hebt of direct contact opnemen met U Centraal. 

Buddyzorg: er zijn is soms al goed genoeg

Ik ben buddy bij U Centraal. Met buddyzorg biedt je sociaal-emotionele ondersteuning aan een maatje bij wie ziekte, eenzaamheid of geheugenproblemen een grote rol speelt. Het gaat vaak om mensen met kanker, MS, ALS, ernstige longziekten of die hiv-positief zijn. Ik heb in 2014 de selectieprocedure succesvol doorlopen en een intensieve training gevolgd. Met deze blogs wil ik dit vrijwilligerswerk onder de aandacht brengen en op persoonlijke titel vertellen hoe het is om als buddy te werken. Ik gebruik fictieve namen.

Herinneringen ophalen

Joop is ernstig ziek en voelt zich soms eenzaam. Hij zoekt iemand met wie hij over vroeger kan praten, maar het moet wel gezellig blijven. Je hoort van de begeleiding van U Centraal wat de hulpvraag is en daar wordt je als buddy op geselecteerd. Wat hoor ik bijzondere verhalen over vroeger. Hij kan zo beeldend en gedetailleerd vertellen en wat heeft hij een goed geheugen. Namen van mensen, straatnamen en bedrijfsnamen. Hij slikt soms wat tranen weg en als hij genoeg herinneringen heeft opgehaald schakelt hij snel over op iets anders. En dat is ook goed.

Ik doe wat ik denk dat goed is en goed voelt. Soms stel ik mijzelf de vraag of het goed genoeg is voor mijn cliënt. Ben ik geduldig genoeg? Moet ik mijn verwachtingen bijstellen? Aan het eind van het bezoek merk ik wel dat hij het prettig vindt dat ik langs kom. Het doet er wel toe, er zijn is soms al goed genoeg.

Afwisseling is goed

Als ik niet langs kan komen vanwege vakantieplannen, stuur ik hem een vrolijke kaart. Ik schrijf erop wanneer ik weer langs kom op de thee. Er is altijd iets lekkers in huis. Kan hij het zelf niet halen dan zorgt hij er wel voor dat iemand de boodschappen voor hem doet. Op de kaart schrijf ik dat ik dit eerstvolgende keer trakteer op lekkere koeken. Aan die belofte houd ik mij ook. Ik stel na een paar maanden voor om af en toe samen te koken en te eten, dan wisselen we de wekelijkse middagbezoekjes af met een avondbezoek. Ik doe de inkopen en Joop helpt een beetje mee met koken. Gezellig samen de tafel dekken en genieten van de maaltijd en de mooie gesprekken.

Ik pak het evaluatieformulier uit mijn tas te voorschijn. Ik vind dit niet echt een leuk onderdeel van het bezoek. Zo onnatuurlijk, maar het moet nu eenmaal na een half jaar. Alles gaat goed van twee kanten. “Laten we vooral zo doorgaan”, merkt hij op.

Los laten

Het gaat de laatste weken zichtbaar slechter met zijn gezondheid. Ondanks dat verliest hij nooit zijn humor. Wat een lieve man is het toch. Mijn voornemen om samen buiten iets te ondernemen is er helaas niet meer van gekomen.

Ik rijd tien maanden na mijn eerste ontmoeting naar de hospice. We nemen afscheid van elkaar, we zwaaien nog even kort naar elkaar en ik loop de deur uit.

Ik meld mij af bij de vrijwilliger, ik heb met haar nog een kort gesprek en rijd met tranen in mijn ogen richting huis. Fijn dat ik langs ben geweest, maar ook een vreemd gevoel voor mij om afscheid te nemen en dat ook zo uit te spreken.

Wat ben ik blij dat ik Joop heb leren kennen. En dat hij mij toeliet in zijn leven tot de laatste weken.. dagen.. of uren tot hij los laat.

Nieuw contact

Wat heb ik in die korte tijd al veel gezien en geleerd. Het leren loslaten en langzaam accepteren van je lot. Het verdriet, de mooie momenten en de vele grappige situaties. Ze kwamen allemaal voorbij. Ik sluit dit voor mijzelf af op de manier die goed voelt. 
Ik neem via de organisatie deel aan intervisie en volg trainingen en bezoek informatieavonden. Al snel na de evaluatie met mijn contactpersoon wordt mij een nieuwe cliënt aangeboden. Ik ga op bezoek en maak met haar kennis.


Achtergrondinformatie
U centraal buddyzorg

Buddyzorg: een zorg minder

Al een paar jaar wilde ik iets extra’s doen naast mijn werk. Ik wist alleen nog niet precies wat. Op het regionale nieuws hoorde ik een aantal vrijwilligers praten over buddyzorg. Dat heeft mij geïnspireerd om informatie op te zoeken en een kennismakingsgesprek aan te vragen bij U Centraal. In augustus 2014 was het zover. Ik mocht op gesprek en kreeg zo een beter beeld wat een buddy doet en wat de selectieprocedure inhield. Het enthousiasme bleef. Mijn eigen leven heb ik op orde, ik kan goed luisteren, ik ben integer en betrokken. Ook kan ik hiervoor tijd vrij maken en wil graag iets voor een ander betekenen. Dit kwam voldoende naar voren in het gesprek, want ik mocht de uitgebreide training volgen (zes dagdelen) in november.

Buddy zijn

Buddyzorg is in de jaren zeventig ontwikkeld in Amerika om mensen in het laatste stadium van hun terminale ziekte door aids of kanker te ondersteunen via een vrijwilliger. In 1984 is het eerste buddyproject in Nederland opgezet. Als buddy biedt je sociaal-emotionele steun. Je loopt met iemand met een ernstige chronische en/of levensbedreigende ziekte mee in zijn of haar leven gedurende een kwetsbare periode. Je luistert, denkt mee, praat samen, helpt bij het regelen en uitzoeken van zaken of zoekt samen afleiding en ontspanning door bijvoorbeeld een wandeling te maken. Als buddy wordt je voor een jaar gekoppeld aan dezelfde cliënt. Je krijgt (gratis) trainingen aangeboden en neemt deel aan intervisie. Ook krijg je een coördinator / begeleider toegewezen waar je altijd met je vragen terecht kunt. Tegen het eind van het jaar wordt het contact met de cliënt geëvalueerd.

Goed op weg

Ik had veel vragen. Ik voelde mij onzeker of ik wel genoeg in huis had om een goede buddy te worden. Twijfels of ik die steun genoeg kon bieden en in staat was mijn grenzen goed aan te geven richting de cliënt. Tijdens de training werd veel aandacht besteed aan je eigen motivatie en eigenbelang. Ook werd er uitgebreid stil gestaan bij grenzen aangeven, verlies en rouw en andere psychosociale aspecten van ernstige ziekten. Ik kon al mijn vragen stellen aan de trainers en twee zeer ervaren buddy’s. Een rollenspel stond ook nog op de agenda. Ik werd via een ‘spel’ geconfronteerd met mijn eigen angsten, zoals het verliezen van mijn onafhankelijkheid en mijn dierbaren. Dat kwam wel binnen bij mij. Het is zo vanzelfsprekend dat ik alles zelf kan doen, gezond ben en mijn partner, vrienden en moeder in mijn leven heb. Gelukkig werden deze zware onderwerpen afgewisseld met luchtige thema’, zoals een workshop verplaatsingstechnieken op basis van haptonomie.

Starten of stoppen
De training werd succesvol afgerond. Alles was besproken en geëvalueerd. Nu was het wachten op een aanbod van U Centraal. Een geschikte cliënt was al snel gevonden. Wat vond ik dit spannend. Ik maakte in december een afspraak voor een kennismakingsgesprek. Het klikte. We zijn nu vijf maanden verder en zie hem elke week.  Ik voel mij gesteund door deel te nemen aan intervisie. Ik tref het met mijn enthousiaste en betrokken intervisiebegeleidster. Ik leer ook veel van de andere deelnemers. Hun ervaringen en de dingen waar zij tegen aan lopen in hun contact met de cliënt. 

Het geeft mij voldoening als ik weet dat mijn bezoek er toe doet. Soms twijfel ik of ik genoeg doe en voldoe aan zijn hulpvraag. Als hij mij enthousiast uitzwaait als ik naar mijn auto loop, voelt het goed. Er zijn is soms ook al goed genoeg.

Belangstelling voor organisatie

U Centraal en Buddyzorg